De energietransitie vraagt om veel extra technici, maar het tekort groeit. Staatssecretaris Koen Becking benadrukt dat dalende leerlingenaantallen en stijgende vraag de kern van het probleem vormen. Via programma’s als Sterk Techniekonderwijs en Techkwadraat stimuleert het ministerie techniekonderwijs, samenwerking met bedrijven en meer inclusie, zodat ook meisjes hun weg naar technische beroepen vinden.
Staatssecretaris Koen Becking:
“Tekort aan technici groeit: onderwijs en bedrijfsleven moeten samen optrekken”
De energietransitie vraagt om duizenden extra technici, maar juist in deze cruciale beroepsgroepen zijn de tekorten nijpend. Koen Becking, voormalig voorzitter van VEMW en sinds kort staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap ziet het als een belangrijke opdracht om die kloof te dichten. We spreken met hem over de oorzaken van het tekort, de rol van het onderwijs én de concrete stappen die het ministerie zet om meer technisch talent aan te trekken en op te leiden.
Wat zijn volgens u de belangrijkste oorzaken van het tekort aan technisch personeel?
“Waar het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid verantwoordelijk is voor het bredere beeld van de arbeidsmarktontwikkelingen, zie ik vanuit mijn perspectief twee belangrijke oorzaken. Demografisch daalt het aantal leerlingen, terwijl tegelijkertijd de vraag vanuit het bedrijfsleven blijft groeien. Daarom proberen we meer leerlingen te enthousiasmeren voor technische profielen en beroepen. Gelukkig zie ik dat in het vmbo het aantal leerlingen dat voor een technisch profiel kiest de afgelopen tijd stijgt.”
Welke concrete stappen worden gezet om meer jongeren voor techniek te enthousiasmeren?
“In het basis- en voortgezet onderwijs zijn er twee programma’s waarmee we extra aandacht geven aan techniek: Sterk Techniekonderwijs (STO) en Techkwadraat. Met Sterk Techniekonderwijs investeren we sinds 2018 structureel €100 miljoen per jaar in techniekonderwijs in het vmbo. Scholen werken intensief samen met het bedrijfsleven, het primair onderwijs en het mbo. Uit de eindevaluatie blijkt dat het techniekonderwijs een modern en aantrekkelijk imago heeft gekregen. In november heb ik zelf gezien hoe in Amstelland leerlingen al in de onderbouw kennismaken met bijvoorbeeld installatietechniek. Een mooie ontwikkeling! Het Nationaal Groeifondsprogramma Techkwadraat hanteert een vergelijkbare aanpak, maar richt zich op het primair onderwijs, havo en vwo. Hiervoor is tot en met 2031 in totaal €350 miljoen beschikbaar.”
Hoe wordt de aansluiting van opleidingen op de behoefte van bedrijven gewaarborgd?
“De samenwerking tussen het onderwijs en het bedrijfsleven is een essentieel onderdeel van een succesvolle aanpak. Binnen Sterk Techniekonderwijs wordt al jaren regionaal samengewerkt met het bedrijfsleven. Daarom vormt dit ook een belangrijk element van het programma Techkwadraat, waarin bovendien wordt samengewerkt met buitenschoolse organisaties, zoals musea en bibliotheken. Mijn collega, minister Moes, is hier ook mee bezig voor het vervolgonderwijs.
Tegelijkertijd wil ik benadrukken dat deze samenwerking het beste werkt wanneer beide partijen actief een stap naar voren zetten. Ik zie gelukkig veel mooie voorbeelden waarin het bedrijfsleven die rol met overtuiging pakt. Bijvoorbeeld bedrijven die deelnemen aan School & Omgeving, waarbij kinderen buiten schooltijd kennismaken met uiteenlopende beroepen. Of hybride docenten die een deel van hun tijd lesgeven en leerlingen nog enthousiaster voor het vak maken.”
De techsector heeft relatief weinig vrouwen. Welke maatregelen worden genomen om deze groep aan te moedigen?
“In het basis- en voortgezet onderwijs zie ik dat meisjes vaak op een andere manier naar techniek kijken dan jongens. Jammer, omdat het laat zien dat bestaande stereotypes en verwachtingen nog steeds invloed hebben op de keuzes die leerlingen maken. Daarom besteed ik samen met VHTO, het expertisecentrum voor vrouwen in de techniek, extra aandacht aan inclusie in het techniekonderwijs. In Sterk Techniekonderwijs 2025–2029 is inclusie een verplicht thema waar scholen actief mee aan de slag moeten. Ook binnen Techkwadraat is imago en beeldvorming een van de thema’s die regio’s verplicht moeten meenemen in hun plannen. Op deze manier laten we meisjes zien hoe een toekomst in de techniek er écht uitziet, zodat zij zelf kunnen ontdekken of deze richting bij hen past.”