Gelre ziekenhuizen werkt aan 72 uur zelfredzaamheid
Jarenlang draaide noodstroomvoorziening in ziekenhuizen vooral om het opvangen van korte stroomstoringen. Maar wat als de stroom niet uren, maar dagen uitvalt? Hoe houd je dan de zorg draaiende? Noodstroomvoorziening is daarmee niet langer alleen een technische back-up, maar een essentieel onderdeel van crisisbestendigheid en continuïteit van zorg. We praten erover met Jan van Bekkum (energiecoördinator) en Gerwin Konink (adviseur crisisbeheersing) van Gelre ziekenhuizen.
Ziekenhuizen zijn in principe goed voorbereid op stroomuitval. Zij zijn bijvoorbeeld verplicht om te beschikken over noodaggregaten die binnen seconden opstarten. De voorzieningen zijn erop ingericht om enkele uren zelfstandig te kunnen functioneren, waarbij veelal slechts een gedeelte van het ziekenhuis in bedrijf kan blijven. Maar de wereld is veranderd. Door geopolitieke spanningen, netcongestie en de groeiende druk op het energiesysteem groeit het besef dat ziekenhuizen zich moeten voorbereiden op zwaardere en langdurigere crisisscenario’s.
Niet wettelijk vastgelegd
Jan van Bekkum: “Binnen onze organisatie zijn wij ons goed bewust van die risico’s. Zo’n driekwart jaar geleden zijn we dit onderwerp actief gaan oppakken. We hebben ons als doel gesteld om in een noodsituatie onze dienstverlening 72 uur lang op honderd procent te kunnen houden.” Gerwin Konink voegt eraan toe dat het niet wettelijk is vastgelegd hoe lang een ziekenhuis zelfredzaam moet zijn. “De overheid roept burgers op om zich voor te bereiden op 72 uur zelfredzaamheid en ik denk dat het goed is dat ziekenhuizen dat ook als ondergrens aanhouden. Maar het liefst wil je het natuurlijk nog langer kunnen volhouden.”
Investeringsplan noodaggregaten
Jan heeft in kaart gebracht hoeveel vermogen het ziekenhuis nodig heeft om volledig te kunnen draaien. Dat was de basis voor het investeringsplan in nieuwe noodaggregaten. Gerwin tekent verder aan: “Een noodsituatie hoeft niet altijd te gaan om stroomuitval. De zorgverlening is door de digitalisering enorm afhankelijk geworden van ICT en grootschalige ICT-uitval kan daardoor leiden tot onveilige situaties. Daar moeten we eveneens op voorbereid zijn. En we realiseren ons dat een project als dit nooit af is: we moeten blijvend aandacht besteden aan onze zelfredzaamheid.”
Militaire wijze
Die zelfredzaamheid zit niet alleen in technische voorzieningen. Ook medewerkers moeten voorbereid zijn. Jan: “Het liefst zou je zo’n noodsituatie een keer in de praktijk testen. Wat doet het met personeel als het licht uitvalt? Welke keuzes maken medewerkers dan en weten zij welke stappen ze moeten ondernemen? Maar zo’n test kun je in een zorginstelling nu eenmaal niet op de werkvloer uitvoeren.” En dus brengt Gerwin dit onderwerp regelmatig onder de aandacht, in de nieuwsbrief of bijvoorbeeld in de vorm van een themamaand. “We proberen op bijna militaire wijze alle procedures te standaardiseren, zodat medewerkers exact weten hoe ze moeten handelen.”
Partners betrekken
Een belangrijke les die Gerwin en Jan de afgelopen maanden geleerd hebben, is dat je er niet te snel vanuit moet gaan dat afdelingen hun zaken op orde hebben. “Er is vaak wel een noodplan, maar dat is soms al jaren oud en ligt op een plek waar niemand het kan vinden.” Zij adviseren collega-ziekenhuizen daarnaast nadrukkelijk om ook partners te betrekken bij hun voorbereidingen op langdurige uitval. Denk aan huisartsen, ambulancediensten en de apotheek. “Stem je plannen goed af en weet van elkaar wat je geregeld hebt.”
De twee Gelre-collega’s realiseren zich terdege dat je nooit de zekerheid hebt dat je volledig voorbereid bent op een noodsituatie. Toch overheerst het gevoel dat ze er steeds meer grip op krijgen. “En dat is echt ontzettend belangrijk. Want netbeheerders zeggen niet voor niets dat het niet de vraag is óf we ooit een grootschalige storing krijgen, maar wanneer. Wees dus voorbereid. En gezien de actuele ontwikkelingen is het ook van belang dat VEMW de met de sector ontwikkelde Leidraad Noodstroomvoorzieningen nog eens tegen het licht houdt. Waar nodig moet de leidraad worden aangepast of aangevuld.”
Elektriciteit